«Του δίνω το κινητό για να απασχοληθεί λίγο…»

«Βλέπει μόνο εκπαιδευτικά βίντεο.»

«Από τότε που άρχισε να βλέπει περισσότερη οθόνη, δεν μιλάει τόσο.»

Το κινητό και οι οθόνες έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινότητας των περισσότερων οικογενειών. Και μαζί τους έχουν έρθει πολλές απορίες, ενοχές αλλά και αρκετοί μύθοι, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας.

Τελικά, επηρεάζει το κινητό την ανάπτυξη του παιδιού; Η απάντηση δεν είναι ένα απλό «ναι» ή «όχι».

«Το κινητό προκαλεί καθυστέρηση λόγου.»

Μύθος.

Δεν μπορούμε να πούμε ότι το κινητό από μόνο του προκαλεί καθυστέρηση λόγου. Η ανάπτυξη της επικοινωνίας είναι σύνθετη και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.

Ωστόσο, έχει σημασία πόσο χρόνο περνά ένα παιδί μπροστά στην οθόνη, τι κάνει εκεί και κυρίως τι χάνει εξαιτίας αυτής της χρήσης.

Αν η οθόνη αντικαθιστά συστηματικά το παιχνίδι, την επικοινωνία με τους γονείς, το βιβλίο, την εξερεύνηση και την αλληλεπίδραση, τότε μειώνονται πολύτιμες ευκαιρίες για να ακούσει και να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα.

«Μα βλέπει εκπαιδευτικά βίντεο. Δεν είναι το ίδιο;»

Όχι ακριβώς.

Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα μπορεί να προσφέρει γλωσσικά ερεθίσματα. Όμως το παιδί δεν μαθαίνει να επικοινωνεί μόνο ακούγοντας λέξεις.

Ο λόγος αναπτύσσεται μέσα στην αλληλεπίδραση.

Όταν ένα παιδί δείχνει ένα αυτοκινητάκι και λέει «αμάξι», ο γονιός μπορεί να απαντήσει «Ναι! Το κόκκινο αμάξι πάει γρήγορα!». Όταν κοιτάζουν μαζί ένα βιβλίο, μπορούν να κάνουν ερωτήσεις, να περιγράψουν εικόνες, να περιμένουν την απάντηση του παιδιού και να δημιουργήσουν έναν πραγματικό διάλογο.

Αυτές οι μικρές στιγμές είναι πολύ σημαντικές για τη γλωσσική ανάπτυξη.

για συζήτηση.

«Αφού μιλάει κανονικά, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχώ.»

Το ότι ένα παιδί χρησιμοποιεί λέξεις ή σχηματίζει προτάσεις είναι μόνο ένα μέρος της γλωσσικής του ανάπτυξης.

Μας ενδιαφέρει πώς χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να επικοινωνήσει: αν ζητά αυτό που θέλει, αν σχολιάζει, αν περιγράφει κάτι που βλέπει, αν απαντά σε ερωτήσεις, αν κάνει το ίδιο ερωτήσεις, αν μπορεί να συμμετέχει σε μια μικρή συζήτηση και αν κατανοεί αυτά που του λέμε.

«Αν κόψουμε το κινητό, θα αρχίσει να μιλάει.»

Όχι απαραίτητα.

Η μείωση της οθόνης μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο χρόνο για παιχνίδι, συζήτηση, βιβλία και αλληλεπίδραση. Αυτό είναι σίγουρα θετικό.

Όμως, αν ένα παιδί παρουσιάζει πραγματική δυσκολία στην ανάπτυξη του λόγου ή της επικοινωνίας, η απλή απομάκρυνση της οθόνης δεν αποτελεί θεραπεία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να αξιολογηθεί συνολικά η ανάπτυξη και, όταν κρίνεται απαραίτητο, να ζητηθεί η συμβουλή ενός ειδικού. 

Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα;

Δεν χρειάζεται πανικός ούτε ενοχές.

Μερικές απλές τροποποιήσεις μπορούν να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές: 

·Αφήνουμε χρόνο μέσα στην ημέρα για ελεύθερο παιχνίδι.

·Μιλάμε στο παιδί κατά τη διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων.

·Διαβάζουμε μαζί βιβλία και συζητάμε τις εικόνες.

·Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε την οθόνη ως μόνιμο «φόντο» της ημέρας.

·Όταν χρησιμοποιούμε οθόνη, όπου είναι δυνατόν, συμμετέχουμε κι εμείς.

·Ακολουθούμε τα ενδιαφέροντα του παιδιού και επεκτείνουμε αυτά που λέει, αντί να το βομβαρδίζουμε με ερωτήσεις.

·Δίνουμε χρόνο στο παιδί να απαντήσει και δεν συμπληρώνουμε αμέσως κάθε του πρόταση.

Τελικά, το κινητό είναι ο «εχθρός» του λόγου;

Όχι.

Το ζητούμενο δεν είναι να μεγαλώσουμε τα παιδιά χωρίς καμία οθόνη, αλλά να διατηρήσουμε τις δραστηριότητες που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξή τους: παιχνίδι, κίνηση, εξερεύνηση, βιβλία, κοινωνική επαφή και κυρίως επικοινωνία.

Γιατί ένα παιδί δεν μαθαίνει απλώς να μιλάει ακούγοντας λέξεις.

Μαθαίνει να επικοινωνεί μέσα από τις σχέσεις του με τους ανθρώπους γύρω του.