Καλοκαιράκι, ζέστη, αργοί ρυθμοί… τα σχολεία κλειστά, οι δραστηριότητες των παιδιών σταματούν.Το καθημερινό τρέξιμο, όμως, για τους μεγάλους δε σταματά. Συνεχίζουμε να δουλεύουμε, να καθαρίζουμε, να μαγειρεύουμε… και ό,τι άλλο έχει αναλάβει ο καθένας μας στην καθημερινότητα του.
«Τα παιδιά τί θα τα κάνουμε τρεις μήνες;» αναρωτιούνται οι περισσότεροι γονείς.
Καινούρια αγωνία κάθε καλοκαίρι το πώς να γεμίσουμε το χρόνο των παιδιών!
Τα κέντρα δημιουργικής απασχόλησης (ΚΔΑΠ) και τα summer camp ασφυκτιούν κάθε πρωί. Το μεσημέρι η ρουτίνα φαγητού και το απόγευμα αποβλάκωμα σε tv/tablet… ή γιατους γενναίους δεύτερος γύρος δραστηριοτήτων, πάρκα, θέατρα, θάλασσα(οι τυχεροί) και πάει λέγοντας! Και το βράδυ για ύπνο νωρίς γιατί την επόμενη έχει πρωινό ξύπνημα.
Και κάπως έτσι… το «άντε άντε» της καθημερινότητας δε σταματά ποτέ. Η ρουτίνα της σχολικής σεζόν δε σταματά ποτέ. Αντικαθίσταται από μια νέα ρουτίνα, με άλλο περιεχόμενο (μάλλον πιο ευχάριστο) αλλά με παρόμοια πίεση στους χρόνους και ελάχιστα κενά.
Διακοπές δε σημαίνει ταξίδι σε νησί/εξωτικό προορισμό.
Διακοπές σημαίνει διακόπτω.
Διακοπές είναι η ανάπαυλα. Διακοπή του «κάνω-κάνω-κάνω» και των πολλών «πρέπει».
Διακοπές σημαίνει ελευθερία και ανεμελιά.
Που είναι η ελευθερία; Που είναι η ανεμελιά;
Βέβαια, οι περισσότεροι γονείς αναγκάζονται να καταφύγουν στη λύση του «σφιχτού» προγράμματος γιατί πρέπει να δουλέψουν. Ιδίως οι γονείς των πόλεων που δεν έχουν βοήθεια (που δεν έχουν το «-Τι χρειάζεται ένα παιδί για να μεγαλώσει; – Ένα ολόκληρο χωριό») πρέπει κάπως να απασχολήσουν τα παιδιά, για να μπορούν και οι ίδιοι να υπηρετήσουν τα πρέπει τους.
Ακόμα, η λαχτάρα να προσφέρουμε στα παιδιά μας ό,τι καλύτερο/περισσότερο μπορούμε (και ίσως ό,τι εμείς στερηθήκαμε), μας παρασύρει πολλές φορές σε υπερβολές και πίεση του οικογενειακού χρόνου, για να «βγει» το πρόγραμμα.
Έρχομαι λοιπόν εγώ να σας πω, ως εκπ. ψυχοθεραπεύτρια, ως εκπαιδευτικός, ως μαμά… μα πάνω απ’ όλα ως (εσωτερικό) παιδί: κάπου όπα!!
Μια στάση. Μια ανάσα! Κάντε πίσω!
Δεν χρειάζεται να δει το 5χρονο όλες τις θεατρικές παραστάσεις της σεζόν.
Δε θα μείνει πίσω το 9χρονο αν δεν κάνει αγγλικά το καλοκαίρι.
Δε θα μάθουν όλοι επαγγελματικό κολύμπι στα 3.
Μετά από ένα ευχάριστο αλλά κουραστικό πρωινό στο ΚΔΑΠ, δε χρειάζεται άλλες οργανωμένες δραστηριότητες το απόγευμα.
Δε χρειάζεται να έχει πάντα γεμάτες μέρες. Χρειάζεται «άδειες» ώρες.
Χρειάζεται σίγουρα φροντίδα και παρουσία του γονιού. Αλλά δε χρειάζεται πάντα να το απασχολείς με κάτι.
Χρειάζεται ελεύθερο χρόνο.
Χρόνο να βαρεθεί.
Χρόνο που να μην ξέρει τι να τον κάνει.
Χρόνο άδειο από οθόνες και οργανωμένες δραστηριότητες.
Χρόνο δημιουργικής προσαρμογής.
Χρόνο να είναι. Όπως είναι.
Ας γκρινιάξει και λίγο! Αν το κάνει προφανώς το έχει ανάγκη. Ίσως εκφράζει κάποια ανάγκη που δεν πρόλαβε να συνειδητοποιήσει (κούραση, πείνα, δίψα συνήθως).
Ας εκφραστεί.
Ας αποδεχτούμε το δικαίωμα του παιδιού να υπάρχει ως ξεχωριστός άνθρωπος με σκέψεις/ανάγκες/ιδέες.
Ας του επιτρέψουμε να μάθει να διαχειρίζεται τις δυνατότητες του.
Δείτε πως φτάσαμε οι μεγάλοι να αναζητούμε χρόνο για τον εαυτό μας, χρόνο για μια ανάσα, για επαφή με τη φύση και κυρίως για επαφή με τις ανάγκες μας.
Ψάχνουμε χρόνο για να μας δούμε.
Τον ψάχνουμε αυτό τον χρόνο σαν κρυμμένο θησαυρό.
Και συνήθως δεν τον βρίσκουμε. Ή τον βρίσκουμε (τον δημιουργούμε για την ακρίβεια) σε μικρές δόσεις, που ποτέ δεν αρκούν.
Αυτό διδάσκουμε και στα παιδιά μας με το παράδειγμα μας. Οργανώνοντας έτσι το πρόγραμμα τους από τα πρώτα έτη της ζωής τους, τους λέμε «Ο ελεύθερος χρόνος είναι πολυτέλεια. Ή κάτι ασήμαντο».
Το οργανικό χάνεται. Δε μαθαίνουν να ακούνε τις ανάγκες τους. Δεν τους δίνουμε το δικαίωμα να μείνουν και να βιώσουν τη στιγμή, τους τραβολογάμε από πληροφορία σε πληροφορία. Δεν προλαβαίνουν καν να πεινάσουν («Πρέπει να φας τώρα γιατί σε μισή ώρα φεύγουμε!»).
Δοκιμάστε να δώσετε στο παιδί σας ελεύθερο χρόνο.
Χωρίς οργάνωση και πολλά ερεθίσματα.
Όταν βαρεθεί, τότε θα δημιουργήσει.
Θα παίξει με τάπερ, με χαρτιά, με πέτρες…θα αφήσει στην άκρη τα ακριβά του παιχνίδια και τις πολυσύνθετες δραστηριότητες και θα εξασκήσει τα φαντασία του.
Θα δημιουργήσει νέους κόσμους. Κόσμους που τους έχει ανάγκη.
Την ώρα που εμείς το βάζουμε να κινείται σε ράγες και να χαιρετά βιαστικά τους σταθμούς που προσπερνά, εκείνο έχει ανάγκη να πετάξει σε νέους κόσμους…
Ένα βήμα πίσω λοιπόν.
Ας αφήσουμε τα παιδιά να βιώσουν, αντί να επιβιώνουν.
Ας τα παρατηρήσουμε και ας συνδεθούμε με τα δικά μας παιδικά κομμάτια.
Ας σεβαστούμε την ανάγκη όλων μας να περάσουμε από το συνεχές doing στο being.
Να είμαστε.
Να σταθούμε.
Να βιώσουμε το τώρα.
Ας ζήσουμε ένα πιο ελεύθερο καλοκαίρι φέτος.
Με πολύτιμη βαρεμάρα.
Γράφει η Άννα Σαρβάνη
εκπ. Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Εκπαιδευτικός Προσχ. Αγωγής
Πτυχιούχος Κοινωνικής Διοίκησης