Πρόληψη σωματικών κακώσεων και ασφαλής συμπεριφορά στον πρώτο χρόνο ζωής-Μέρος Β΄

Ασφάλεια παιχνιδιών

Τα παιχνίδια αποτελούν σημαντικό μέσο ανάπτυξης δεξιοτήτων, αλλά και πηγή χαράς από τις πολύ μικρές ηλικίες των παιδιών. Τα μη ασφαλή παιχνίδια μπορεί να γίνουν αιτία σοβαρών ατυχημάτων. Είναι σημαντικό οι γονείς να γνωρίζουν ορισμένους βασικούς κανόνες που αφορούν την ασφάλεια των παιχνιδιών που αγοράζουν οι ίδιοι, αλλά και αυτών που δέχονται ως δώρα για τα παιδιά τους.

Πρακτικές οδηγίες

Πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η προτεινόμενη από τον κατασκευαστή ηλικία χρήσης των παιχνιδιών και οι συστάσεις που προτείνονται στη συσκευασία για ασφαλή χρήση. Οι κατασκευαστές για να προτείνουν ηλικία χρήσης έχουν λάβει υπόψη:

● Την ασφάλεια του παιχνιδιού.

● Την ικανότητα του βρέφους/παιδιού να παίξει με το παιχνίδι.

● Την ικανότητα του βρέφους/παιδιού να κατανοήσει πώς να χρησιμοποιήσει το παιχνίδι.

● Τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα κάθε αναπτυξιακού σταδίου του παιδιού.

● Τις πληροφορίες για παιχνίδια που η παραγωγή τους έχει ανακληθεί.

Ειδικότερα πρέπει να φροντίζουν ώστε:

● Τα παιχνίδια που απευθύνονται σε παιδιά μέχρι 3 ετών πρέπει να είναι αρκετά μεγάλα ώστε το βρέφος ή το μικρό παιδί να μην μπορεί να τα καταπιεί. Η ασφαλής διάμετρος υπολογίζεται στα 3 εκ. και το μήκος στα 6 εκ.

● Στρογγυλά ή σφαιρικά αντικείμενα, όπως βόλοι, νομίσματα, μικρές μπάλες και παιχνίδια με μικρές μπάλες καλό είναι να αποφεύγονται αν έχουν διάμετρο μικρότερη από 4,5 εκ. γιατί μπορεί να σφηνωθούν στο λαιμό και να προκαλέσουν ασφυξία.

● Τα λούτρινα παιχνίδια πρέπει να ελέγχονται ως προς την σταθερότητα των ραφών και των εξαρτημάτων. Σκοινιά, κορδέλες και χάντρες πρέπει να απομακρύνονται για να μην προκληθεί εισρόφηση. Πρέπει να μπορούν να πλένονται στο πλυντήριο.

● Οι μπαταρίες των παιχνιδιών πρέπει να βρίσκονται σε θήκη που κλείνει με βίδες, ώστε να μην είναι προσβάσιμες. Τα υγρά των μπαταριών είναι δηλητηριώδη και με μικρές μπαταρίες μπορεί να προκληθεί εισρόφηση.

● Ένα παιχνίδι πρέπει να είναι αρκετά σκληρό, να μην σπάει εύκολα, να μην έχει μικρά εξαρτήματα που μπορούν να αποσπασθούν (ματάκια, ρόδες, κουμπιά), να μην έχει μακριά εξαρτήματα που μπορούν να φτάσουν στο φάρυγγα του παιδιού, να μην έχει σκοινιά μεγαλύτερα από 18 εκ. και σημεία που θα μπορούσαν να τραυματίσουν τα μικρά δάκτυλα ενός μικρού παιδιού.

● Τα παιχνίδια πρέπει συχνά να ελέγχονται για εξαρτήματα που χαλάρωσαν ή έσπασαν.

● Τα παιχνίδια αλογάκια, βαγόνια που τα παιδιά ‘’ιππεύουν’’ χρησιμοποιούνται μόνο από παιδιά που μπορούν να καθίσουν σταθερά χωρίς υποστήριξη και προτιμότερο με επίβλεψη ενήλικα.

● Παιχνίδια από δεύτερο χέρι ή παιχνίδια φτιαγμένα στο σπίτι πρέπει να αξιολογηθούν ως προς την ασφάλεια.

● Παιχνίδια που έχουν χρησιμοποιηθεί και έχουν υποστεί ζημιές δεν προσφέρονται για χρήση από άλλα παιδιά. Μπορεί τα παιχνίδια αυτά να γίνουν αιτία ατυχήματος στα άλλα παιδιά.

● Δεν χρησιμοποιούνται παιχνίδια που έχουν κατασκευασθεί πριν το 1984 επειδή η μπογιά μπορεί να περιέχει μόλυβδο.

● Παιχνίδια που αποκτώνται σε λούνα παρκ ή από μηχανήματα μπορεί να μην είναι ασφαλή.

● Παιχνίδια που ‘’πυροβολούν’’ στον αέρα μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό στα μάτια ή εισρόφηση.

● Παιχνίδια που κάνουν υπερβολικό θόρυβο αποφεύγονται, λόγω πιθανής βλάβης της ακοής.

● Μπαλόνια ή γάντια από λάτεξ δεν δίνονται για παιχνίδι σε παιδί ηλικίας μικρότερης των 8 χρονών. Υπάρχει σοβαρή πιθανότητα το παιδί να εισροφήσει το μπαλόνι ή το γάντι ενώ προσπαθεί να το φουσκώσει.

Ασφάλεια στράτας

Η χρήση στράτας ή περπατούρας συνεχίζει να είναι αρκετά δημοφιλής, παρά τις αντίθετες συστάσεις. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι μπορεί να βοηθήσει το μωρό να περπατήσει νωρίτερα, όμως στην πραγματικότητα αυτό δεν συμβαίνει αφού το μωρό στηρίζεται παθητικά στην στράτα και δεν βοηθιέται να κατακτήσει την ικανότητα της ισορροπίας στην όρθια στάση και της βάδισης. Με τη χρήση στράτας μπορεί σχετικά εύκολα να προκληθούν ατυχήματα. Συνήθως συμβαίνουν με τους γονείς παρόντες και αυτό οφείλεται στην ταχύτητα με την οποία μπορεί να κινηθεί το μωρό με αυτήν (έως περίπου 90 εκ. σε 1 δευτερόλεπτο). Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν θεσπισθεί προδιαγραφές ασφαλείας όσον αφορά τις στράτες. Έτσι, το πλάτος τους πρέπει να είναι μεγαλύτερο από το άνοιγμα μιας συνηθισμένης πόρτας, να έχουν φρένα που τις σταματούν στην άκρη της σκάλας κ.ά. Όμως, αυτές οι βελτιώσεις δεν μηδενίζουν τον κίνδυνο.

Πρακτικές οδηγίες

Συστήνεται να μην χρησιμοποιείτε στράτα για το μωρό σας. Η χρήση στράτας δεν είναι ασφαλής, ακόμη και με τον γονιό παρόντα. Τα μωρά που είναι σε στράτα μπορεί:

● Να κατρακυλήσουν στις σκάλες. Είναι το συχνότερο ατύχημα με στράτα και μπορεί να προκαλέσει κατάγματα και κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις.

● Να πάθουν κάποιο έγκαυμα. Η στράτα δίνει την δυνατότητα στο μωρό να φτάσει ψηλότερα και έτσι να τραβήξει ένα τραπεζομάντηλο και να χύσει καυτά υγρά πάνω του ή να φτάσει σε καυτές επιφάνειες.

● Να πνιγούν, επειδή μπορεί να πέσουν σε πισίνα, μπανιέρα ή άλλη συλλογή νερού.

● Να πάθουν δηλητηρίαση, επειδή μπορεί να φτάσουν φάρμακα ή ουσίες που είναι ψηλότερα.

Ασφαλής μεταφορά με βρεφικό μάρσιπο

Πρόκειται για μάρσιπο φτιαγμένο από μαλακό ύφασμα, που μπορεί να στηρίζεται στον έναν ή και στους δύο ώμους της μητέρας. Είναι βολικός τρόπος μεταφοράς του βρέφους, γιατί αφήνει και τα δύο χέρια της μητέρας ελεύθερα. Συνήθως χρησιμοποιείται σε νεογέννητα, αλλά υπάρχουν μεγέθη και για παιδιά έως 3 ετών. Ο μάρσιπος μπορεί να είναι ένα απλό κομμάτι ύφασμα δεμένο στον ώμο της μητέρας, με κρίκους για μεγαλύτερη ευκολία ή με ιμάντες και αγκράφες ασφαλείας. Η χρήση μάρσιπου μεταφοράς θεωρείται ασφαλής εφόσον τηρούνται προσεκτικά οι οδηγίες ασφαλείας. Αν ο μάρσιπος δεν χρησιμοποιηθεί σωστά, υπάρχει κίνδυνος ασφυξίας σε βρέφη μικρότερα των 4 μηνών. Η ασφυξία συνήθως οφείλεται στην πίεση του στόματος και της μύτης του βρέφους από το ύφασμα και το σώμα της μητέρας, με αποτέλεσμα το μωρό να μην μπορεί να αναπνεύσει. Τα μωρά δεν μπορούν να αντιδράσουν ικανοποιητικά επειδή δεν έχουν καλό έλεγχο του κεφαλιού και των μυών του λαιμού. Επιπρόσθετα, το ύφασμα μπορεί να κρατά το μωρό κουλουριασμένο, θέση που μπορεί να εμποδίζει τόσο την ελεύθερη είσοδο αέρα όσο και το «προειδοποιητικό» κλάμα του μωρού.

Πρακτικές οδηγίες

● Διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης του μάρσιπου, ιδιαίτερα το χαμηλότερο επιτρεπτό βάρος σώματος του βρέφους. Ο μάρσιπος πρέπει να είναι κατάλληλος για το βάρος και το ύψος του παιδιού.

● Η αναπνοή του βρέφους πρέπει να είναι ελεύθερη. Βεβαιωθείτε ότι το πρόσωπο του βρέφους δεν καλύπτεται από το ύφασμα ή το σώμα σας και μπορείτε να το βλέπετε συνεχώς. Ελέγχετε συχνά το μωρό σας ώστε να είστε σίγουροι ότι είναι σε ασφαλή θέση.

● Λάβετε υπόψη ότι ο κίνδυνος ασφυξίας είναι μεγαλύτερος σε μωρά που γεννήθηκαν πρόωρα ή με χαμηλό βάρος γέννησης (<2,5 κιλά) και σε βρέφη με αναπνευστικά προβλήματα.

● Τις πρώτες φορές που θα χρησιμοποιήσετε τον υφασμάτινο ή οποιονδήποτε άλλο μάρσιπο ζητήστε βοήθεια από κάποιο άλλο άτομο. Εξασκηθείτε στην χρήση του χρησιμοποιώντας ένα αρκουδάκι ή μια κούκλα.

● Πριν τοποθετήσετε το μωρό στο μάρσιπο βεβαιωθείτε ότι οι ιμάντες, αν υπάρχουν, έχουν κλείσει και προσαρμοστεί σωστά καθώς και ότι μπορείτε να χειριστείτε τους ιμάντες με το ένα χέρι.

● Αν θηλάζετε το μωρό σας μέσα στο μάρσιπο, θυμηθείτε να αλλάζετε τη θέση του μωρού μετά το θηλασμό, ώστε το πρόσωπο του να είναι ελεύθερο και να μην καλύπτεται από το ύφασμα ή το σώμα σας.

● Φοράτε παπούτσια άνετα και με χαμηλά τακούνια, και προσέχετε να μη σκοντάψετε σε κάποιο εμπόδιο ή κατοικίδιο ζώο.

● Προσέχετε όταν σκύβετε. Η ισορροπία σας επηρεάζεται όταν μεταφέρετε το μωρό σας με μάρσιπο οποιουδήποτε είδους. Αν θέλετε να σηκώσετε κάτι, λυγίστε τα γόνατα σας και όχι τη μέση σας, ώστε το μωρό να παραμείνει σε ασφαλή θέση ή/και στηριχτείτε σε κάτι σταθερό, όπως σε ένα έπιπλο ή τοίχο.

● Μη χρησιμοποιείτε την κουζίνα ή το φούρνο όταν μεταφέρετε το μωρό σας με το μάρσιπο. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος εγκαύματος.

● Ελέγχετε συχνά το μάρσιπο για σκισίματα και τους ιμάντες, τους κρίκους και τις αγκράφες για φθορές. Μην χρησιμοποιήσετε το μάρσιπο πριν διορθώσετε τις φθορές.

● Το σώμα της μητέρας και ο μάρσιπος μπορεί να αυξήσουν την θερμοκρασία σώματος του μωρού. Δεν συνιστάται η χρήση του σε περίπτωση αυξημένης θερμοκρασίας περιβάλλοντος.

Ασφάλεια κατά τη μεταφορά με παιδικό καρότσι

Η χρήση του καροτσιού διευκολύνει τις εξόδους από το σπίτι, ενώ πολλά βρέφη και μικρά νήπια ηρεμούν και αποκοιμούνται με την κίνηση του. Η χρήση του καροτσιού, αν και μοιάζει αυτονόητη και εύκολη, απαιτεί προσοχή γιατί μπορεί να προκληθούν σοβαρά ατυχήματα. Το αναποδογύρισμα του παιδικού καροτσιού είναι συχνό, με κυριότερη αιτία το κρέμασμα βάρους από τα χερούλια ή την προσπάθεια μεγαλύτερου παιδιού να στηριχθεί ή να σκαρφαλώσει στο καρότσι. Αν ο ενήλικας που συνοδεύει το μωρό δεν κρατά σταθερά το καρότσι ή παραλείψει να βάλει το φρένο όταν είναι σταματημένο, το καρότσι μπορεί να κινηθεί ξαφνικά και να επιταχύνει αρκετά γρήγορα, με συνέπεια την πρόκληση ατυχήματος.

Πρακτικές οδηγίες

Επιλογή του καροτσιού

Σήμερα υπάρχει στο εμπόριο πληθώρα βρεφικών καροτσιών. Η επιλογή του κατάλληλου καροτσιού οφείλει να γίνει με βάση τα χαρακτηριστικά τους και τις ανάγκες της οικογένειας.

Τα βασικά είδη παιδικών καροτσιών είναι:

● Κλασικό καρότσι με τέσσερις ρόδες. Αφορά όλες τις ηλικίες.

● Καρότσι-μπαστούνι (ή καρότσι-ομπρέλα). Πρόκειται για την πιο ελαφριά και τη μικρότερη σε όγκο κατασκευή, που έχει σχήμα μπαστουνιού όταν κλείνει.

● Πολυ-καρότσι. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν πορτ-μπεμπέ, σαν καρότσι και σαν κάθισμα αυτοκινήτου.

● Καρότσι με τρεις ρόδες. Ο σχεδιασμός του, το κάνει ιδανικό για χρήση σε ανώμαλα οδοστρώματα και μη ασφαλτοστρωμένους δρόμους.

Χρήση του καροτσιού

● Το μωρό ή το νήπιο πρέπει πάντα και χωρίς καμία εξαίρεση να είναι δεμένο με τους ιμάντες ασφαλείας του καροτσιού.

● Προσπαθήστε από νωρίς να δείξετε στο μωρό σας, ότι δεν επιτρέπεται να σκύβει ούτε να στέκεται όρθιο στο καρότσι.

● Αν το μωρό αποκοιμηθεί στο καρότσι, καλό είναι να το επιβλέπετε συνεχώς ή να το βάλετε στο κρεβάτι του, όπου μπορεί να κοιμηθεί χωρίς τη συνεχή επίβλεψή σας.

● Λαμβάνετε σοβαρά υπόψη τον κίνδυνο να αναποδογυρίσει το καρότσι.

● Το ασφαλέστερο μέρος για να τοποθετήσετε τσάντες είναι το κάτω μέρος του καροτσιού και όχι τα χερούλια. Προσπαθείτε να μεταφέρετε κατά το δυνατό λιγότερα πράγματα στο καλάθι του καροτσιού.

● Προσπαθείτε, όσο αυτό είναι εφικτό, να μην μετακινείτε το καρότσι σε ανώμαλους δρόμους με πέτρες, λακκούβες ή σε σκαλιά. Με αυτό τον τρόπο αυξάνεται η πιθανότητα ατυχήματος.

● Αν έχετε αναδιπλούμενο καρότσι, σιγουρευτείτε ότι ο μηχανισμός κλείδωσε πριν τοποθετήσετε το μωρό, για να αποφύγετε την πιθανότητα το καρότσι να κλείσει με το μωρό ανάμεσα.

● Όταν δεν κινείσθε, ακόμη και σε επίπεδη επιφάνεια, κάντε χρήση του φρένου. Το μωρό που κουνιέται μέσα στο καρότσι, μπορεί να κάνει τους τροχούς να κινηθούν.

● Όταν θέλετε να ανεβείτε με το καρότσι σε λεωφορείο, ζητήστε βοήθεια από κάποιο άλλο άτομο. Στο ανέβασμα ζητήστε από το άλλο άτομο να κρατήσει τη βάση του καροτσιού και εσείς κρατήστε τα χερούλια. Στο κατέβασμα ζητήστε από το άλλο άτομο να προηγηθεί και να κρατήσει πάλι τη βάση του καροτσιού.

Ασφαλής χρήση πιπίλας

● Το πλαστικό μέρος της πιπίλας πρέπει να είναι ενιαίο με τη θηλή και να μην αποσπάται.

● Η διάμετρος του πλαστικού μέρους της πιπίλας πρέπει να είναι τουλάχιστον 3,8 εκ. ώστε το μωρό να μην μπορεί να τη βάλει ολόκληρη στο στόμα του. Επίσης πρέπει να υπάρχουν τρύπες αερισμού.

● Η συνιστώμενη από τον κατασκευαστή ηλικία χρήσης της πιπίλας πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Μεγαλύτερα μωρά ή παιδιά μπορούν να χωρέσουν στο στόμα τους ολόκληρη την πιπίλα ενός νεογέννητου με κίνδυνο ασφυξίας.

● Η πιπίλα δεν πρέπει ποτέ να δένεται στο χέρι ή το λαιμό του παιδιού ή στο κρεβάτι του, γιατί μπορεί να προκληθεί ασφυξία. Είναι προτιμότερο η πιπίλα να στερεώνεται με κλιπ και κοντό κορδόνι στα ρούχα του μωρού.

● Οι πιπίλες φθείρονται με τη χρήση. Θα πρέπει να γίνεται τακτικός έλεγχος αν το χρώμα του πλαστικού αλλοιώθηκε ή το πλαστικό κόπηκε. Σε τέτοια περίπτωση χρειάζεται άμεση αντικατάσταση.

● Η θηλή του μπιμπερό και το πάνω μέρος του (δακτύλιος) δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως πιπίλα. Αν το παιδί κάνει δυνατές θηλαστικές κινήσεις υπάρχει κίνδυνος η θηλή να περάσει μέσα από τον δακτύλιο και να προκληθεί εισρόφηση.