3-4 ετών: Από τις λέξεις… στις πρώτες προτάσεις.
Σε αυτή την ηλικία, το παιδί:
Κατανοεί τη χρήση καθημερινών αντικειμένων (π.χ. με το πιρούνι τρώμε, με το ψαλίδι κόβουμε).
Ακολουθεί εντολές με 2 ή 3 σκέλη (π.χ. «Άνοιξε το ντουλάπι, πάρε το βιβλίο και φέρε το στον καναπέ»).
Χρησιμοποιεί προτάσεις 4-5 λέξεων και εκφράζει με λόγια τα συναισθήματά του.
Το λεξιλόγιό του εμπλουτίζεται ραγδαία – μπορεί να κατανοεί 1.200-2.000 λέξεις και να χρησιμοποιεί 800-1.500.
Η ομιλία του γίνεται κατανοητή σε ποσοστό περίπου 80%, κυρίως από άτομα που το γνωρίζουν.
Εμφανίζονται γραμματικές δομές όπως ο πληθυντικός, οι κτητικές αντωνυμίες («δικό μου», «δική σου»), και αρχίζει να χρησιμοποιεί παρελθοντικό χρόνο (π.χ. «έπαιξα»).
Μπορεί να βάλει δύο γεγονότα σε χρονολογική σειρά (π.χ. «Πρώτα φάγαμε, μετά κοιμηθήκαμε»).
Μπορεί να υπάρχουν διακοπές στη ροή της ομιλίας ή επαναλήψεις, κάτι αναμενόμενο σε αυτή τη φάση.

4-5 ετών: Η φαντασία αποκτά φωνή
Το παιδί τώρα:
Κατανοεί χωρικές έννοιες όπως «μέσα», «πάνω», «κάτω», «πίσω».
Ακούει και κατανοεί μικρές ιστορίες και αρχίζει να διηγείται τις δικές του.
Μιλά με προτάσεις 4 έως 8 λέξεων.
Αναφέρει εμπειρίες από το σχολείο, τις βόλτες ή τους φίλους του.
Αρχίζει να μετρά με σειρά ως το 10.
Κάνει πιο σπάνια επαναλήψεις.
Παρότι η ομιλία του είναι πλέον κατανοητή και σε ξένους, μπορεί να υπάρχουν αρθρωτικά λάθη ή μεμονωμένα γραμματικά λάθη, κυρίως σε πιο σύνθετες λέξεις ή επιρρήματα.
Το λεξιλόγιο συνεχίζει να αυξάνεται και ο λόγος γίνεται πιο «ζωντανός» και δημιουργικός.

5-6 ετών: Από την απλή έκφραση στην ουσιαστική επικοινωνία
Σε αυτή την ηλικία, το παιδί:
Ακολουθεί σύνθετες οδηγίες με ευκολία.
Ο λόγος του είναι καταληπτός από όλους, ακόμη κι αν περιστασιακά αντικαθιστά ήχους.
Χρησιμοποιεί σωστά τους χρόνους, τον αόριστο και τον μέλλοντα (π.χ. «Αύριο θα πάμε στη γιαγιά»).
Μπορεί να ονοματίσει τις ημέρες της εβδομάδας.
Κάνει σύνθετες ερωτήσεις για να μάθει και ανταλλάσσει πληροφορίες.
Επικοινωνεί με άνεση τόσο με ενήλικες όσο και με συνομηλίκους.
Επαναφηγείται ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος.
Χρησιμοποιεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τους γραμματικούς κανόνες, αν και κάποια λάθη είναι ακόμα αναμενόμενα.

6-7 ετών: Η γλώσσα ωριμάζει – η σκέψη ξεδιπλώνεται
Το παιδί πλέον:
Κατανοεί έννοιες όπως «δεξιά – αριστερά».
Χρησιμοποιεί πιο σύνθετες περιγραφές και λεπτομέρειες όταν μιλά.
Συμμετέχει ενεργά σε συζητήσεις, ακούει, απαντά και διατηρεί το θέμα.
Μπορεί να αλλάξει ύφος ανάλογα με τον ακροατή (π.χ. μιλά διαφορετικά στη δασκάλα απ’ ό,τι σε έναν φίλο).
Χρησιμοποιεί με σχετική ευχέρεια και την παθητική φωνή (π.χ. «Το παιχνίδι χάθηκε»).
Ο λόγος του πλησιάζει τον ενήλικο λόγο σε δομή, σαφήνεια και σκοπό.

Μην ξεχνάς: η γλώσσα δεν είναι απλώς λέξεις. Είναι ο τρόπος που το παιδί σκέφτεται, αισθάνεται και συνδέεται με τον κόσμο γύρω του. Κάθε λέξη είναι μια γέφυρα ανάμεσα στον δικό του εσωτερικό κόσμο και τον δικό σου. Κάποιες φορές αυτή η λέξη θα είναι ακριβής, άλλες αστεία, άλλες απρόσμενη – αλλά κάθε φορά θα είναι μοναδική. Γι’ αυτό, δώσε του χώρο να εκφραστεί, χρόνο να εξελιχθεί και αγάπη για να νιώσει ασφαλές. Άκου το με προσοχή, χωρίς να διορθώνεις αμέσως. Παρατήρησε το, χωρίς να συγκρίνεις ή να κρίνεις. Μίλησέ του, όχι μόνο για να μάθει να μιλά, αλλά για να μάθει πως η φωνή του έχει σημασία και αξίζει να ακούγεται.
Και αν κάποια στιγμή νιώσεις ότι κάτι σε προβληματίζει ή δεν ξέρεις πώς να το διαχειριστείς, μη διστάσεις να ζητήσεις υποστήριξη. Η έγκαιρη και έμπιστη καθοδήγηση από έναν ειδικό μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πιο δυνατή λέξη που μπορεί να ακούσει ένα παιδί είναι: «Σ’ ακούω».