Τι είναι η σχολική ετοιμότητα;

Η σχολική ετοιμότητα δεν αφορά μόνο τις γνώσεις ή τις ακαδημαϊκές δεξιότητες, αλλά περιλαμβάνει και γλωσσικές, γνωστικές, κοινωνικές, συναισθηματικές και κινητικές ικανότητες. Στην ουσία, είναι η ικανότητα του παιδιού να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σχολείου, τόσο στο μαθησιακό όσο και στο επικοινωνιακό επίπεδο.

Βασικά χαρακτηριστικά ενός παιδιού έτοιμου για το Δημοτικό:

Γλωσσικές δεξιότητες

• Κατανόηση: Μπορεί να κατανοήσει απλές και σύνθετες οδηγίες, να ακολουθεί μια σειρά οδηγιών (π.χ. «πάρε το μολύβι σου και βάλε το τετράδιο στη τσάντα»).

• Έκφραση: Διαθέτει επαρκές λεξιλόγιο ώστε να εκφράζει ανάγκες, συναισθήματα και σκέψεις με σαφείς προτάσεις.

• Αφήγηση: Μπορεί να περιγράψει μια εμπειρία, να αφηγηθεί μια μικρή ιστορία με αρχή–μέση–τέλος.

• Φωνολογική επίγνωση: Αναγνωρίζει ήχους, συλλαβές και ρυθμό στη γλώσσα (π.χ. καταλαβαίνει ποιες λέξεις ομοιοκαταληκτούν).

• Προανάγνωση: Δείχνει ενδιαφέρον για βιβλία, καταλαβαίνει τη φορά ανάγνωσης (από αριστερά προς τα δεξιά), μπορεί να αναγνωρίζει το όνομά του γραμμένο.

Γνωστικές δεξιότητες

• Συγκέντρωση: Μπορεί να παραμείνει προσηλωμένο σε μια δραστηριότητα.

• Μνήμη: Θυμάται κανόνες, οδηγίες, γεγονότα και τα ανακαλεί όταν χρειάζεται.

• Κατηγοριοποίηση: Ξεχωρίζει και ομαδοποιεί αντικείμενα με βάση χρώμα, σχήμα, μέγεθος.

• Αρίθμηση: Αναγνωρίζει και απαριθμεί αριθμούς σε βασικό επίπεδο, κατανοεί έννοιες όπως «περισσότερο/λιγότερο».

• Χωροχρονικές έννοιες: Κατανοεί «πάνω–κάτω», «μέσα–έξω», «πριν–μετά», «χθες–σήμερα–αύριο».

• Λογική σκέψη: Μπορεί να βγάζει απλά συμπεράσματα ή να λύνει βασικά προβλήματα (π.χ. «αν βρέχει, παίρνω ομπρέλα»).

Κοινωνικές & συναισθηματικές δεξιότητες

• Συνεργασία: Παίζει και εργάζεται σε ομάδα, μοιράζεται υλικά, περιμένει τη σειρά του.

• Υπακοή στους κανόνες: Γνωρίζει και ακολουθεί βασικούς κανόνες τάξης και παιχνιδιού.

• Αυτορρύθμιση: Μπορεί να διαχειριστεί απογοήτευση ή θυμό με τρόπους αποδεκτούς (όχι πάντα τέλεια, αλλά με πρόοδο).

• Αυτονομία: Ντύνεται, τρώει και φροντίζει βασικές ανάγκες μόνο του.

• Διάθεση συμμετοχής: Δείχνει περιέργεια, ενδιαφέρον να μάθει και χαρά να συμμετέχει σε δραστηριότητες.

Κινητικές δεξιότητες

• Λεπτή κινητικότητα: Χρησιμοποιεί σωστά μολύβι, μπορεί να χρωματίζει μέσα σε πλαίσιο, να κόβει με ψαλίδι σε γραμμή, να ζωγραφίζει αναγνωρίσιμα σχήματα/ανθρώπους.

• Αδρή κινητικότητα: Τρέχει, πηδάει, σκαρφαλώνει και συμμετέχει σε κινητικά παιχνίδια.

• Συντονισμός ματιού–χεριού: Καταφέρνει να πετάξει/πιάσει μπάλα, να φτιάξει παζλ, να περάσει κορδόνια σε τρύπες.

• Ικανότητα παραμονής στην δραστηριότητα: Μπορεί να παραμείνει καθιστό και συγκεντρωμένο σε δραστηριότητες γραφείου για κάποιο διάστημα, χωρίς υπερβολική κούραση.

Πώς εμπλέκεται η λογοθεραπεία;

Ο λόγος και η γλώσσα είναι τα «κλειδιά» για την μάθηση. Ένα παιδί που δυσκολεύεται να επικοινωνήσει ή να κατανοήσει τον λόγο μπορεί να συναντήσει εμπόδια στην έναρξη της σχολικής του ζωής. Εδώ έρχεται η λογοθεραπεία, που μπορεί να ενισχύσει τις γλωσσικές δεξιότητες και να εξασφαλίσει μια ομαλή μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό.

6 σημάδια που φανερώνουν ότι το παιδί ίσως χρειάζεται αξιολόγηση από λογοθεραπευτή:

1. Δυσκολεύεται να σχηματίσει ολοκληρωμένες προτάσεις, (π.χ κάνει μορφοσυντακτικά λάθη).

2. Έχει περιορισμένο λεξιλόγιο.

3. Δεν κατανοεί σύνθετες οδηγίες (π.χ. «Πήγαινε στο δωμάτιό σου και φέρε το βιβλίο σου»).

4. Παρουσιάζει δυσκολίες στην άρθρωση (π.χ παραλείπει/αντικαθιστά ήχους σε λέξεις).

5. Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί σε δραστηριότητες.

6. Δυσκολεύεται στην αφήγηση ιστοριών ή στην οργάνωση μιας περιγραφής με αρχή, μέση και τέλος.

Συμπερασματικά

Η σχολική ετοιμότητα δεν περιορίζεται σε γράμματα και αριθμούς. Είναι η ικανότητα του παιδιού να χρησιμοποιεί τη γλώσσα και τον λόγο για να μάθει, να επικοινωνεί και να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της σχολικής ζωής.

Η λογοθεραπεία μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, βοηθώντας το παιδί να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και να ξεκινήσει το Δημοτικό με τα σωστά εφόδια.

Θυμηθείτε: κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Αν έχετε αμφιβολίες για τη σχολική του ετοιμότητα, ένας λογοθεραπευτής μπορεί να σας καθοδηγήσει και να σας δώσει τη σιγουριά ότι το παιδί σας ξεκινά τη νέα του σχολική πορεία με αυτή.